Inoa | Name(s)
ʻܱ
Hiʻona ʻāina | Land characteristic: ܱܲʻ
Hiʻona ʻāina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: Anoiono; Homelani Cemetery; Kāheka Gulch; Ka Laʻi ʻO Kioea; Kalualohe Gulch; Kapuāiwa; Kamaloko pond; Kiowea Park; Kapahuku; Kapuna Spring; Kaupalua Gulch; Mahana; Malo; Mokomoko Gulch; Oaiwai; ʻOhiapilo; ʻŌpaeula; Puʻu ʻOli; Puʻu Papai; ʻUmipaʻa; Waianui; ʻOloʻolo Pond; Puʻupapai Heiau; Puʻu Luahine; Waiakalae gulch; Waihi’i spring; Kalanianaʻole Colony; ʻܱ Mauka; ʻܱ Waena; Kalamʻula Kai; Pōhaku o ʻܱ
Hiʻona ʻāina nona kēia wahi | Feature(s) that contain this place: Kona (Molokaʻi)
Hōʻuluʻulu manaʻo
He ahupuaʻa ʻo ʻܱ ma ka moku ʻo Kona ma ka mokupuni ʻo Molokaʻi. Aia kēia ahupuaʻa ma waena ʻo ke ahupuaʻa ʻo Kaunakakai a me Naʻiwa. ʻO ʻUkiukiu a me Alahou ka makani. Kaulana kēia ahupuaʻa i nā punawai, ʻo kekahi o ia mau punawai, ua kapa ʻia ʻo ʻOloʻolo. Ma uka o ʻܱ, ua nui ka hana mahiʻai ʻuala a aia he mau kahua maika. I kēia mau lā, kaulana kēia wahi no kahi kanu ʻai ʻo ka ulu niu ʻo Kapuāiwa na Kamehameha V i kanu, a ʻo ia kahi o ka ʻāina hoʻopulapula mua loa i hoʻokaʻawale ʻia e ke aupuni i ka makahiki 1921.
Description
ʻܱ is an ahupuaʻa within the moku of Kona on the island of Molokaʻi. This ahupuaʻa is in between Kaunakakai and Naʻiwa. This land division was known for its many springs, most of which are covered today, including a large spring called ʻOloʻolo that was used by Native Hawaiians living along the shoreline. In the uplands, this area was known for the growth of sweet potatoes as well as having kahua maika or ulu maika grounds. In more recent history, ʻܱ is known as the location of Kapuāiwa Coconut Grove, planted and named after Kamehameha V, and as the site of the first Hawaiian Home Lands settlement established in 1921.
ʻŌlelo kuhikuhi
E koho iā “ʻܱ” no nā kumuwaiwai pili i ke ahupuaʻa o ʻܱ ma ka mokupuni o Molokaʻi.
Instructions
Choose term “ʻܱ” for resources about the ahupuaʻa of ʻܱ on Molokaʻi.
Moʻokūʻauhau | Genealogy
Kanaka | Person: Kamehameha I; Kalola; Kamehameha V Lot Kaupaiwa
Hana | Practice: Ulu Maika; Mahiʻai ʻuala; ɲʻ ; Lamalama iʻa
Kūmole | Source(s)
James, Van. Ancient Sites of Maui, Molokaʻi, and Lānaʻi. Rev. and expanded ed. Van James, 2018.
Ne, Harriet. Tales of Molokaʻi: The Voice of Harriet Ne. The Institute for Polynesian Studies, 1992.
Pfennig, K., K. M. Mooney, E. L. Kahahane, and P. L. Cleghorn. Literature Review of Previous Archaeological Work within 8,955 Acres Owned by the Department of Hawaiian Home Lands on the Island of Molokaʻi. 2011. https://repository.moaemolokai.com/?a=d&d=StateZHistoricZPreservationZDivisionReport-2019li78758.1.1&e=——-en-20-StateZHistoricZPreservationZDivisionReport-1–img-txIN%7ctxOH%7ctxSB%7ctxDN%7ctxTK-%22Kalamaula%22———-
Summers, Catherine. Molokaʻi: A Site Survey. Bernice Pauahi Bishop Museum, 1971.
Ulukau. Nā Inoa ʻĀina Hawaiʻi. Ulukau.org. Accessed April 6, 2026. https://ulukau.org/hpn/?a=dcl&dcl=DCL4&e=——-haw-20–1–txt-txTI%7CtxIN%7CtxIS%7CtxAH%7CtxFC——-
Mea haku | Created by: Melia Kalawe
Mea loiloi | Edited by: Na ka hui ʻimi naʻauao o ʻɲ